مطالبه مهریه زن پس از فوت

0

وضعیت مهریه بعد از فوت زوجه

مطابق قانون هر چیزی که مالیت داشته باشد و قابل تملک باشد میتواند به عنوان مهریه زن قرار بگیرد. از طرفی  همین که عقد نکاح واقع شود زن مالک مهر میشود و اجازه خواهد داشت تا مهریه خود را از همسرش مطالبه نماید و یا آنکه هر تصرفی که بخواهد در آن بنماید. در واقع مهریه از جمله حقوق قانونی زوجه می باشد که زوج را در مقابل زوجه مشغول الذمه میگرداند. لذا بدهی و دینی است بر دوش زوج که همواره مکلف به پرداخت آن خواهد بود.

چیزی که مهریه قرار میگیرد باید واجد شرایط؛ مالیت، قابلیت تملک، باشد و همچنین معلوم باشد به‌گونه‌ای که جهالتی برای زوجین نباشد، منفعت عقلایی مشروع داشته باشد و قابل تسلیم از سوی مرد به زن باشد.

مهریه زن بعد از مرگمطالبه مهریه زوجه توسط وراث

طبق ماده ۹۴۰ قانون مدنی، هر یک از زن و شوهر پس از فوت دیگری از همدیگر ارث می برند؛ ارث بردن از یکدیگر بین زوجین هنگامی برقرار می‌شود که رابطه زناشویی آنها دائمی باشد و در ازدواج موقت این رابطه توارث جاری نمیشود. در صورت فوت زوجه، مرد همچنان پرداخت مهریه را بر عهده دارد و باید آن را به ورثه زوجه بپردازد. وراث زن میتوانند مهریه او را بعد از وفات از همسرش مطالبه کنند. مهریه نیز مانند سایر حقوق مالی قابل نقل و انتقال قهری به ورثه است بنابراین، مطالبه مهریه به عنوان قسمتی از اموال برجا مانده از سوی ورثه زوجه به طرفیت ورثه زوج که اموال بر جا مانده را دریافت کرده اند، در حدود این اموال و به اندازه سهم آنان امکان پذیر است.

بنابراین مطالبه و اجرای مهریه در نبود زوجه نیز ممکن است و اگر زن قبل از دریافت مهریه فوت کند این مطالبه توسط خانواده زن مثل مادر، خواهر و یا اطرافیان نزدیک و یا وکیل زوجه قابل انجام است. چرا که مهریه حقی است که از اول بین طرفین ازدواج مورد توافق واقع شده و در سند ازدواج ثبت شده است و پس از فوت زن مهریه جزء ماترک زوجه میباشد و به ورثه منتقل میشود، لذا با فوت زن قبل از مطالبه مهریه، اگر مهریه او وجه رایج باشد ورثه زن مستحق دریافت مهریه میباشند و اصل طلبی که زن به سبب مهریه داشته طبق قانون ارث به ورثه او منتقل میشود و هر یک از ورثه به نسبت سهم الارث خود از اصل دین، طلب خود را از مرد یا در صورت فوت مرد از ماترک او مطالبه می کنند. باید توجه داشت آنچه که ورثه مستحق دریافت آن میباشند اصل مبلغ مندرج در عقدنامه به عنوان مهریه است نه قیمت روز وجه رایج. زیرا قانون حق مطالبه قیمت روز وجه رایج به عنوان مهریه را فقط برای زوجه زنده درنظر گرفته نه برای وراث. در این مورد نظرات مخالف هم وجود دارد و عده ای اعتقاد دارند که ورثه قائم مقام زن هستند و همان حقی که زوجه نسبت به محاسبه وجه رایج به قیمت روز داشت همان حق را ورثه او نیز دارند.

نکته حائز اهمیت دیگر این مساله است که، هرچند مهریه از جمله حقوق قانونی زوجه و از تکالیف زوج میباشد، اما این مساله به معنای عدم امکان صرفنظر از مطالبه مهریه یا عدم امکان بخشش مهریه نمیباشد، چراکه اصولا هر حقی قابل اسقاط یا گذشتن است و مهریه هم از جمله حقوقی است که زوجه میتواند از اخذ آن با بخشش و یا اسقاط آن خودداری یا صرفنظر کند. مثل زنی که مهریه اش را می‌بخشد، که منعی برای این کار وجود ندارد و کارش به لحاظ شرع و قانون درست است.

از آنجا که حقوق اشخاص همواره مورد توجه و حمایت قانونگذار بوده است حتی زمانی که در قید حیات نیستند این حقوق تحت حمایت قانونگذار قرار گرفته، به همین سبب وراث زوجه میتوانند با تنظیم دادخواست مبنی بر مطالبه مهریه زوجه متوفی، به نسبت سهم الارث خود از زوجه، حقوق قانونی زوجه متوفی را مطالبه کنند. زوج نمیتواند از تادیه مهریه زوجه متوفای خود به ورثه وی به هر بهانه‌ای امتناع ورزد، مگر در صورتی که مهریه به یک علت قانونی مانند بخشش زن یا دریافت پیش از فوت، از دمه شوهر خارج شده باشد. ورثه زوجه باید مدارک لازم من جمله گواهی حصر وراثت و عقدنامه زوجه را نیز به پیوست دادخواست خود، تقدیم دادگاه نمایند.

در روایتی از امام صادق (ع) پرسیده شد که: «چه میفرمایید در مورد مردی که با زنی ازدواج نموده و مهریه را نیز معین کرده ولی (قبل از دخول) میمیرد؟ ایشان فرمودند: زن، مالک نصف مهریه بوده و از هر چیزی از زوج ارث می‌برد و اگر زن هم بمیرد، حکم همین است. بنابراین زن و ورثه او؛ اگر زن باکره باشد، مالک نصف مهریه میشنود و اگر دخول انجام شده است، مالک تمام مهریه هستند. علاوه بر پدر و مادر زوجه ، شوهر و فرزندانش نیز از ورثه زن محسوب میشوند. بنابراین پدر و مادر زن از مهریه وی ارث برده و برای محاسبه مهریه سهم شوهر از مبلغ مهریه کسر میشود و مطابق سهم الارث پدر و مادر به آنها داده خواهد شد.

اگر زن ورثه ای جز شوهر نداشته باشد، تمام اموال به او خواهد رسید اما اگر شوهر غیر از زن ورثه دیگری نداشته باشد، در صورت نبودن هیچ وارث دیگری زن فقط یک چهارم از اموال به جا مانده از شوهر را به ارث خواهد برد و بقیه اموال در حکم اموال بدون وارث است و به ولی امر مسلمین میرسد تا برابر مقررات شرع با آن رفتار شود. اگر متوفی دارای چند زن باشد، یک چهارم یا یک هشتم اموال به جا مانده از متوفی به همسرانش میرسد که به طور مساوی بین آنان تقسیم میشود.

گرفتن مهریه زن توسط وراث

فوت شوهر

مطالبه مهریه زن بعد از فوت شوهر از موارد رایج مراجعه به دادگاهها میباشد. از آنجا که بعد از فوت شوهر اموال او به ورثه منتقل میشود معمولا دعاوی متعددی در این زمینه مشاهده میشود. مثلا زنی که پس از چند سال از فوت همسرش بخواهد مهریه خود را مطالبه کند. مسلما این دعوی باید به طرفیت ورثه متوفی که ترکه (اموال به جا مانده از متوفی) را پذیرفتند در دادگاه مطرح شود. در موردی که مهریه زن وجه رایج است (نه سکه یا اموال منقول و غیرمنقول) بر اساس قانون (م ۳ آیین نامه اجرایی قانون الحاق یک تبصره به ماده ۱۰۸۲ ق.م) در مواردی که مهریه زوجه باید از ترکه زوج متوفی پرداخت شود تاریخ فوت مبنای محاسبه قرار میگیرد.

بنابراین با فوت شوهر، زوجه میتواند مهریه را از وراث مطالبه کند و طلب زن برای مهریه بر سایر دیون و حتی ارث وراث اولویت دارد و از طلب های ممتاز محسوب میشود، یعنی قبل از پرداخت هر بدهی و ارثی ابتدا باید مهریه زن پرداخت شود، مگر اینکه قبل از دادخواست یا توقیف مهریه از سوی زوجه، ماترک متوفی بابت بدهی دیگری توسط سایر طلبکاران توقیف شده باشد. در این حالت ورثه متوفی الزامی مبنی بر این که بیش از ماترک متوفی به زوجه برای مهریه پرداخت کنند، ندارند.

لازم به ذکر است، مهریه زن جزء سهم الارث او محسوب نمیشود و در صورتی که متوفی بچه‌ای نداشته باشد، بعد از کسر مهریه از اموال مرد، یک چهارم از کل اموال باقی مانده شوهر، به عنوان ارث به زن منتقل میشود و در صورتی که متوفی بچه داشته باشد، سهم الارث زن به یک هشتم کاهش می یابد.

آیا قتل زوجه مهریه را ساقط خواهد کرد؟

بیان شد که مهریه دین زوج است و تا زمانی که تادیه نشود بر ذمه او مستقر خواهد بود و در صورت فوت زوجه که داین و طلبکار محسوب می‌شود ورثه او طلبکار زوج خواهند بود، بنابراین با قتل و فوت زوجه مهریه ساقط نمیشود و وراث می‌توانند به مطالبه و وصول آن اقدام کنند، ضمنا هر چند شوهر خود داخل در وراث می‌باشد اما به واسطه قتل از ارث محروم خواهد بود.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

error: Content is protected !!