آیا شاکی میتواند رضایت خود را پس بگیرد؟

0

گذشت شاکی از متهم

 جرایم در یک نوع دسته بندی به دو نوع جرایم قابل گذشت و جرایم غیرقابل گذشت تقسیم می شوند. طبق تبصره ماده ۱۰۰ قانون مجازات اسلامی: جرائم قابل گذشت، جرائمی می باشند که شروع و ادامه تعقیب و رسیدگی و اجرای مجازات، منوط به شکایت شاکی و عدم گذشت وی است و جرائم غیر قابل گذشت، جرائمی میباشند که شکایت شاکی و گذشت وی در شروع به تعقیب و رسیدگی و ادامه آنها و اجرای مجازات تاثیری ندارد.

 بنابراین باید گفت جرائم قابل گذشت یعنی جرائمی که قانونگذار به لحاظ رعایت مصالح اجتماعی یا خانوادگی جنبه خصوصی آنها را بر جنبه عمومی آنها برتری داده و تعقیب آن را منوط به شکایت شاکی دانسته است در این جرائم با گذشت شاکی یا شاکیان رسیدگی یا اجرای حکم متوقف می شود.

در این جرائم شاکی پس از اعلام شکایت میتواند از تعقیب متهم صرف نظر کند. لذا با اعلام رضایت، تعقیب متهم متوقف میشود. سقط جنین، ترک انفاق، توهین و هتک حرمت و نشر اکاذیب، از جمله جرائم قابل گذشت است. اما برعکس جرائم قابل گذشت در جرائم غیر قابل گذشت با اعلام رضایت شاکی یا شاکیان تأثیری در تعقیب متهم نخواهد داشت و دادستان به عنوان نماینده جامعه مکلف است به محض اطلاع از وقوع این جرایم متهم را تحت تعقیب قرار دهد. البته اعلام رضایت شاکی در جرائم غیرقابل گذشت در رای و حکم نهایی قاضی دادگاه درباره متهم، موثر خواهد بود. از جمله این جرائم غیر قابل گذشت میتوان عبارتند جرم کلاهبرداری، قتل و سرقت را نام برد. ماده ۱۰۳ قانون مجازات اسلامی بیان میکند: «چنانچه قابل گذشت بودن جرمی در قانون تصریح نشده باشد، غیرقابل گذشت محسوب می شود مگر اینکه از حق الناس بوده و شرعا قابل گذشت باشد»

گذشت شاکی از متهم

بنابراین در بحث رضایت شاکی در جرائم غیر قابل گذشت زیان دیده تنها شاکی نیست و مدعی العموم یا دادستان عهده دار تعقیب خواهد بود و تا رسیدن به نتیجه نهایی مساله را پیگیری خواهد کرد. لذا امکان صلح و سازش بین دادسرا و دادگاه با متهم وجود ندارد. اما نکته قابل توجه این است که در جرائم غیرقابل گذشتی که شاکی خصوصی هم دارد مانند کلاهبرداری یا خیانت در امانت، گذشت شاکی در تخفیف مجازات متهم به دو نحو موثر می باشد. به این صورت که، چنانچه رضایت قبل از قطعی شدن حکم باشد مجرم باید درخواست تخفیف مجازات را به دادگاه جزایی بدهد و دادگاه می‌تواند حکم را تغییر یا تخفیف دهد، ‌مثلا مجازات را از حبس به جزای نقدی تبدیل کند. اما در رضایتی که پس از حکم قطعی و اجرای آن اعلام شود مجرم میتواند از دادگاه صادرکننده حکم، تقاضای تخفیف داشته باشد. در این صورت دادگاه به درخواست محکوم علیه در یک وقت فوق العاده رسیدگی می کند در بیشتر موارد هم تخفیف در مجازات مجرم و بر اساس قانون انجام می گیرد.

شرایط رضایت و گذشت شاکی

رضایت و گذشت از سوی شاکی یا شاکیان باید صریح و بدون هیچ قید و شرطی باشد. بنابراین گذشت مشروط و معلق در مراجع قضایی مورد پذیرش قرار نخواهد گرفت. به عنوان مثال اینکه شاکی در برگه رضایت نامه خود بنویسد اگر شخص فحاش تعهد نماید که دیگر الفاظ رکیک به کار نبرد، حاضر است رضایت دهد. این رضایت نامه به دلیل وجود قید و شرط، در مرجع قضائی مسموع نخواهد بود. چرا که رضایت شاکی باید فاقد هرگونه ابهام و قید و شرط باشد.

بنابراین گذشت شاکی یا شاکیان باید به نحو صحیح، صریح و واضح باشد و نشان دهنده قصد و نیت شاکی بر رضایت بر متهم و گذشت از جرم باشد. جملاتی مثل گذشت کردم، شکایت ندارم و …. در واقع باید از فعلی استفاده نمود که دلالت بر گذشته نزدیک داشته باشد مانند رضایت می دهم.

گذشت می تواند کتبی باشد و گذشت کتبی هم می تواند به صورت رسمی باشد و هم می تواند به صورت غیر رسمی باشد. گذشت کتبی رسمی یعنی اینکه در یکی از دفاتر اسناد رسمی یا در کلانتری توسط مامور کلانتری یا در مرجع قضایی تنظیم شود.

شرایط رضایت و گذشت شاکی

گذشت می تواند به صورت شفاهی باشد. گذشت شفاهی در صورت جلسه نوشته می شود و با امضا یا مهر یا اثر انگشت شخص گذشت کننده مورد تایید قرار می گیرد.

مسئله دیگر که در گذشت و رضایت شاکی وجود دارد تفاوت هایی است که بین شکایت کیفری و شکایت مدنی وجود دارد. در مورد رضایت شاکی باید توجه نمود که اعلام گذشت از شکایت کیفری یا شکایت حقوقی در رضایت نامه به طور کامل ذکر شود چراکه هرکدام از این موارد تاثیر متفاوتی خواهد داشت.

همچنین با توجه ماده ۱۰۲ قانون مجازات اسلامی، در صورتی که متضررین متعدد باشند، تعقیب جزایی با شکایت هرکدام از آنها شروع میشود و لازم نیست همه آنها با هم شکایت کنند ولی توقف رسیدگی و مجازات منوط به رضایت و گذشت همه شکات است. ماده ۱۰۲ چنین مقرر میدارد: «هرگاه متضررین از جرم، متعدد باشند تعقیب جزائی با شکایت هریک از آنان شروع می شود ولی موقوفی تعقیب، رسیدگی و اجرای مجازات موکول به گذشت تمام کسانی است که شکایت کرده اند.

تبصره: حق گذشت، به وراث قانونی متضرر از جرم، منتقل و در صورت گذشت همگی وراث حسب مورد تعقیب، رسیدگی یا اجرای مجازات موقوف می گردد.»

لازم به ذکر است در صورت فوت شاکی حق گذشت و رضایت از متهم به ورثه منتقل خواهد شد و با گذشت همگی وراث تعقیب، رسیدگی یا اجرای مجازات موقوف می شود.

و مساله مهم در مساله رضایت شاکی اینکه پس از اعلام گذشت از طرف ایشان، شاکی دیگر نمی تواند از گذشت خود برگشت نمایند و دوباره از مرجع قضائی درخواست تعقیب نماید چون پس از اعلام گذشت در جرائم قابل گذشت، دیگر تعقیب متهم امکان ندارد.

آیا شاکی میتواند رضایت خود را پس بگیرد؟

در پاسخ به این پرسش که در مورد برگشت از رضایت توسط شاکی مطرح میشود باید گفت، شاکی یا شاکیان بعد از سازش و گذشت نمیتوانند از رضایت خود برگردند و بار دیگر درخواست تعقیب متهم را ازمرجع قضائی داشته باشند چون بعد از اعلام رضایت البته در جرایم قابل گذشت، دیگر امکان ندارد تعقیب از سر گرفته شود.

ماده ۱۰۱ قانون مجازات اسلامی در مورد گذشت و رضایت شاکی میگوید: گذشت باید منجّز باشد و به گذشت مشروط و معلق درصورتی ترتیب اثر داده می شود که آن شرط یا معلق علیه تحقق یافته باشد. همچنین عدول از گذشت، مسموع نیست. بنابراین ماده برگشت از رضایت از طرف شاکی مسموع نخواهد بود.

Return of consent by the plaintiff

طبق نظریه اداره کل امور حقوقی قوه قضاییه نیز عدول از گذشت در امور کیفری مسموع نیست و این امر در تمام مراحل صادق است، اعم از اینکه گذشت شاکی یا شکات در مرحله بدوی ارائه شود یا مراحل دیگر و اعم از اینکه رسمی یا عادی و در کلانتری و مرجع قضایی باشد یا خارج از آن. بدیهی است در صورتی که شاکی یا شکات گذشت خود را منکر و آن را نفی کرده باشند و گذشت‏نامه از جانب طرف مقابل تقدیم شده باشد، دادگاه به اصالت آن رسیدگی کرده و ر صورت احراز صحت آن، به آن ترتیب اثر خواهد داد.

همچنین طبق نظریه دیگر این قوه در سال ۱۳۸۳ بررسی اعتبار رضایتنامه، از سوی شاکی یا شکات اعم از رسمی یا عادی بر عهده قاضی پرونده است. عدول و بازگشت از آن نیز مسموع و قابل پذیرش نیست، بنابراین در صورت ارائه هر نوع رضایتنامه توسط متهم یا محکوم علیه و انکار و نفی آن توسط شاکی یا محکوم له، قاضی پرونده موضوع را شخصا بررسی کرده و به اصالت رضایتنامه رسیدگی میکند و در صورت احراز صحت آن، به آن ترتیب اثر خواهد داد.

برای مطالعه بیشتر از صفحه وکیل پایه یک دادگستری نیز می توانید دیدن فرمایید.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.

error: Content is protected !!